วัดพังยาง

ประวัติความเป็นมาของวัดพังยาง

          วัดพังยาง ตั้งอยู่เลขที่ 190 บ้านพังยาง หมู่ที่ 2 ตำบลพังยาง อำเภอระโนด จังหวัดสงขลา สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย มีที่ดินตั้งวัดเนื้อที่ 13 ไร่ 1 งาน 2 ตารางวา มีอาณาเขต ดังนี้

          - ทิศเหนือติดต่อกับพังสาธารณะ

          - ทิศใต้ติดต่อกับลำคลอง

          - ทิศตะวันออกติดต่อกับถนนสายพังยางหน้าวัด

          - ทิศตะวันตกติดต่อกับทุ่งนา

          พื้นที่ตั้งวัดเป็นเนินสูง อาคารเสนาสนะต่างๆ มีอุโบสถกว้าง 8 เมตร ยาว 22 เมตร ได้รับการก่อสร้างเมื่อ พ.ศ.2502 โครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็ก ศาลาการเปรียญ กว้าง 17 เมตร ยาว 19 เมตร ได้รับการก่อสร้างเมื่อ พ.ศ.2465 โครงสร้างเป็นอาคารไม้ หอฉันกว้าง 20 เมตร ยาว 40 เมตร พ.ศ.2513 กุฏิสงฆ์ จำนวน 5 หลัง เมรุเผาศพสร้าง พ.ศ.2525 ศาลาบำเพ็ญกุศลงาน กว้าง 12 เมตร ยาว 20 เมตร สำหรับปูชนียวัตถุมีพระประธานในศาลาการเปรียญ พระเพลากว้าง 3 เมตร สูง 4 เมตร เป็นพระพุทธรูปและเจดีย์แบบศรีวิชัย 2 องค์

          วัดพังยางสร้างขึ้นเป็นวัดนับตั้งแต่ พ.ศ.1380 โดยที่วัดนี้มีเจดีย์แบบสมัยศรีวิชัยอยู่ 2 องค์ วัดจึงนับได้ว่าสร้างมานานตามตำนานดังกล่าว พระนางท้าวราชกฤษณาพระอัครมเหสีของพระออกยารามได้เดินทางจากเมืองหลวงผ่านนครศรีธรรมราชมาเข้าระโนด สร้างวัดขึ้นแห่งหนึ่งที่ศาลาหลวงใต้ แล้วเดินทางต่อมาพักสร้างวัดพังยางนี้ขึ้น

          วัดพังยาง ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาวันที่ 2 กันยายน พ.ศ.2501

          เกี่ยวกับการศึกษา ได้เปิดสอนพระปริยัติธรรมตั้งแต่ พ.ศ.2494 เป็นต้นมา นอกจากนี้ได้จัดตั้งโรงเรียนประถมศึกษา โดยอาศัยศาลาการเปรียญเป็นที่ทำการสอน ตั้งแต่ พ.ศ.2470

          เจ้าอาวาสเฉพาะที่ทราบนามมี 5 รูป คือ

- รูปที่ 1 พระครูมงคลมุนี

- รูปที่ 2 พระอธิการหนูแก้ว

- รูปที่ 3 พระอธิการทอง

- รูปที่ 4 พระครูประกิตศาสนภาร พ.ศ. 2492 – 2514

- รูปที่ 5 เจ้าอธิการมงคล ปวรญาโณ ดำรงตำแหน่งตั้งแต่ พ.ศ.2517 เป็นต้นมา

วัดพังยาง มีพระภิกษุจำพรรษา 6 รูป สามเณร 4 รูป ศิษย์วัด 2 คน

(อ้างอิงจาก : หนังสือประวัติวัดทั่วราชอาณาจักร เล่ม 3 ของกรมการศาสนา กระทรวงศึกษาธิการ)

          นอกจากนี้วัดพังยางยังปรากฏชื่อในแผนที่ภาพกัลปนาวัดหัวเมืองพัทลุง ซึ่งเขียนในสมัยอยุธยาในรัชสมัยของสมเด็จพระนารายณ์มหาราช (พ.ศ.2044 – 2230) ปรากฏชื่อว่า “วัดพังยางตีนท่า” และ “วัดพังยางขุนคลองพลสาร” และเมื่อพิจารณาหลักฐานจากภาพในแผนที่แล้ว จะเห็นได้ว่าวัดพังยางในปัจจุบันน่าจะเป็นวัดพังยางขุนคลองพลสารมากกว่า เนื่องจากภาพเจดีย์ตรงกับภาพในพระกัลปนาวัด

          จากรูปแบบศิลปกรรมยืนยันว่า ณ ที่นี้เคยเป็นวัดสำคัญในสมัยกรุงศรีอยุธยา และวัดแห่งนี้ยังเป็นส่วนหนึ่งของชุมชนโบราณคูน้ำคันดินที่เรียกว่า “ชุมชนโบราณพังยาง”

          เจดีย์วัดพังยางตั้งอยู่หน้าวิหาร เป็นเจดีย์ก่อด้วยอิฐถือปูน ลักษณะเป็นเจดีย์ทรงระฆังตั้งอยู่บนฐานสี่เหลี่ยม ฐานเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสกว้างยาวประมาณ 4 เมตร ผิวนอกฉาบปูน

          บริเวณตำบลพังยาง เคยพบเทวรูปพระวิษณุที่วัดขุนช้าง (ปัจจุบันเป็นวัดร้าง) เป็นศิลาสูง 61.5 เซนติเมตร พบเฉพาะส่วนพระองค์ ไม่มีเศียร ทรงผ้านุ่งโจงกระเบนยาว ขมวดชายผ้าตรงบั้นพระองค์ เป็นเทวรูปในศาสนาพราหมณ์ อายุราวกลางพุทธศตวรรษที่ 13 ถึงกลางพุทธศตวรรษที่ 14 (ปัจจุบันเก็บอยู่ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ มัชฌิมาวาส สงขลา)

          และตามตำราแผนที่ภาพวัดลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา ซึ่งเขียนลงสมุดข่อยในสมัยกรุงศรีอยุธยา บ่งว่าบริเวณนี้เป็น “เมืองพังยาง” และได้บอกถึงชื่อและตำแหน่งของวัดต่าง ๆ ที่มีอยู่ในสมัยนั้น (ก่อน พ.ศ. 2242) ว่า มีวัดภังญางขุนครองพลสรง วัดตะพังญางตีนท่า วัดเบิก วัดโรงใหญย วัดน้อย วัดโรงน้อย วัดใหญย วัดสังฆนาราม (ปัจจุบันร้าง) วัดถีคัง วัดถีบูน วัดถีจัน (3 วัดหลังนี้ ชาวบ้านเรียกว่า วัดสามถี ปัจจุบันร้าง) วัดนากลาง วัดมหาสานี วัดมหาการใต้ วัดมหาการ วัดโคกโภ วัดแก้วหัวสน วัดตะโหนดหลาย วัดสังคะเถร เป็นต้น

(อ้างอิงจาก : สำนักศิลปากรที่ 03 สงขลา กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม)